Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, son sekiz yıl içerisinde yurt dışına kaçırılan tarihi eserlerin 9 binden fazlasının başarıyla Türkiye'ye geri getirildiğini duyurdu. Ersoy, bu geri dönüşlerin en büyük bölümünün ABD'den sağlandığını belirterek, özellikle İngiltere ve Almanya'nın iade konusunu gündeme bile almak istemediklerini vurguladı. Geri getirilme süreçlerinde MİT'le de iş birliği yaptıklarını ifade eden bakan, eserlerin iadesine yönelik karmaşık bir yaklaşım benimsediklerini söyledi.
Son Yıllarda Eser İadeleri
Mehmet Nuri Ersoy, Türkiye'nin kültürel varlıklarının yurt dışına kaçırılmasıyla ilgili kapsamlı ve sürekli bir çalışma yürütüldüğünü bildirdi. Yurt dışından geri alınan eser sayısının, 2002’den bu yana toplamda 13.474’e ulaştığını belirten Ersoy, “Son sekiz yılda, ülkemize geri dönen eser sayısı 9 bin 300’ü buluyor. Bu başarı, bilimsel araştırma, hukuki mücadele ve diplomatik çabaların bir arada yürütülmesinin sonucudur” dedi. Bu dönemde geri alınan eserlerden biri de özel bir özenle takip edilen Çingene Kızı mozaiğinin 13. panelinin iadesidir. Ersoy, bu sürecin nasıl işlediğini ve nasıl sonuçlandığını detaylandırdı.
Müze Takip Süreçleri
Bakan Ersoy, Türkiye kökenli kültürel varlıkların yurt dışında nasıl takip edildiğine ilişkin bilgiler de verdi. Uzman ekiplerin müzeleri, özel koleksiyonları ve uluslararası müzayede süreçlerini düzenli olarak incelediğini dile getiren Ersoy, “Bilimsel ve hukuki veriler elde ettiğimizde, ilgili ülke makamları nezdinde iade sürecini başlatıyoruz. Eğer biz harekete geçersek, muhtemel alıcılar geri adım atmak zorunda kalıyor” dedi. Eserlerin geri getirilebilmesi için sosyal medyadaki alarmlardan da faydalandıklarını ifade eden bakan, eserlerin geri dönüş sürecinin aslında bir nevi müzayede takibi ve hukuki süreçlerin yönetimi gerektirdiğini aktarır.
Başarı Hikayeleri
Mehmet Nuri Ersoy, eser geri iade sürecinde yaşanan en ilginç örneklerden birinin Marcus Aurelius heykelinin ülkeye dönüşü olduğunu anlattı. Eserin iadesi için 65 yıllık bir mücadele verdiklerini belirten Ersoy, "Topuğundaki parça bizim araştırmalarımız sayesinde ortaya çıkmıştı. Bu durum heykelin bütünlüğü ile sürekliliğini kanıtlamış oldu. Sonuç olarak bu eseri halkımızla buluşturmayı başardık" şeklinde konuştu. Ayrıca, yurt dışında iade edilen ve bağımsız kazılarda ortaya çıkan eserlerin sergilendiği özel bir alan oluşturduklarını belirtti. “Her bir eserin, büyüklüğü veya küçüklüğü gözetmeksizin, büyük bir tarihi bilgi sunduğunu biliyoruz. Bu yüzden kültürel mirasımıza sahip çıkma mücadelesini aynı titizlikle sürdürüyoruz” ifadeleriyle, kültürel varlıkların önemine değindi.
Kültür varlığı kaçakçılığının uluslararası boyutunu ele alan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, bu alanda güçlü iş birliklerinin önemine dikkat çekti. Ersoy, kültürel mirasın korunması ve iadesi konusunda Türkiye’nin yürüttüğü çabaları detaylandırarak, Osmanlı dönemine kadar uzanan hukuki altyapının önemini vurguladı. Özellikle 1903 yılında çıkarılan kanun ile artık yurt dışına çıkarılan eserlerin geri alınmasında daha sağlıklı bir hukuki zeminin mevcut olduğunu belirtti. Ancak, geçmiş yıllarda yaşanan zorlukların hala devam ettiğini kaydeden Ersoy, bazı ülkelerin Türkiye'nin eserlerinin geri iadesi konusunda kanıtlar talep ettiğini aktardı.
Kültür Varlıklarının İadesinde Uluslararası İş birlikleri
Bakan Ersoy, bu alanda Türkiye'nin kararlı tutumunu sürdürdüğünü ve 14 farklı ülke ile ikili anlaşmalar imzaladıklarını ifade etti. Özellikle ABD ile 2021 yılında başlatılan iş birliğinin 24 Mart 2026 tarihine kadar beş yıl daha uzatıldığını duyurdu. Bu iş birliği çerçevesinde, ABD makamları ile yürütülen ortak çalışmalara da vurgu yapan Ersoy, sadece Türkiye’ye ait kültürel varlıkların iadesinin değil, diğer ülkelerden yasa dışı yollarla çıkarılmış eserlerin de geri dönüşü için sürdürülen mücadelenin önemine dikkat çekti. Bu yıl içinde Etiyopya kökenli bir el yazmasının, Etiyopya yetkililerine teslim edilmesi ise bu doğrultudaki çalışmaların bir örneği olarak değerlendirildi.
