Pandemi sonrasında, Türkiye'de turizm sektörü büyük bir büyüme gösterdi ancak bu büyüme, Türk vatandaşlarının yurt dışı harcamalarının da hızla artmasıyla birlikte dengesizleşti. Turizm gelirleri yüzde 112,6 oranında büyürken, aynı dönemde Türk vatandaşlarının yurt dışına yaptığı seyahat harcamaları ise yüzde 335,8 artış gösterdi. Bu durum, 2026'nın ikinci çeyreğinde de devam etti; turizm gelirleri yüzde 2,73 düşerken, harcamalar ise yüzde 7,35 artarak 2,96 milyar dolara ulaştı. Genel olarak, kazanılan her 100 dolarlık turizm gelirinin neredeyse 19 doları yurt dışına harcandı.
Türkiye'nin Turizm Gelirlerindeki Artış
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2021 yılından başlayarak 2025 yılı sonuna kadar Türkiye'nin turizm gelirleri 30,3 milyar dolardan 64,4 milyar dolara terfi etti. Bu süreçteki büyüme oranı yüzde 112,6 olarak kaydedildi. Öte yandan, Türk vatandaşlarının yurt dışında yaptığı harcamalar ise benzer bir sürede yüzde 335,8 oranında artış gösterdi ve bu harcamalar 2,2 milyar dolardan 9,6 milyar dolara yükseldi. Bu veriler, Türkiye’nin turizm sektöründeki hareketliliğin yanı sıra, yerli tatilcilerin yurt dışı seçenekleri tercih etmesinin de doğrudan etkilerini yansıtıyor. Yüksek enflasyon, konaklama ve yeme-içme maliyetleri, tatilcilerin yurtdışına yönelmesini sağladı ve bu da harcama dengesindeki bozulmayı hızlandırdı.
Turizm Gelirlerinde Düşüş, Harcamalarda Artış
2026 yılı itibarıyla, turizm alanında beklenen güçlü başlangıca rağmen, ikinci çeyrek verileri dikkat çekici bir gerileme gösterdi. Geçen yılın aynı dönemine göre, turizm gelirleri yüzde 2,73 azalırken 15 milyar 655 milyon dolara düştü. Bununla birlikte, yurtdışı seyahat harcamaları 2 milyar 962 milyon dolara ulaşarak yüzde 7,35 oranında bir artış kaydetti. Bu durum, Türkiye'nin turizm bilançosunda şimdiye kadar kaydedilen en yüksek çeyreklik harcama olarak tarihe geçti. Harcamalardaki bu artış, ülkenin turizmden elde ettiği net döviz kazancını olumsuz etkiledi. 2026'nın ikinci çeyreğinde net turizm geliri, geçen yılın aynı dönemindeki 13,33 milyar dolardan 12,69 milyar dolara geriledi.
Yurt Dışına Çıkan Harcamaların Artışı
Yıllar itibarıyla yapılan analizlerde, Türkiye'deki turizm gelirleri ile yurt dışı harcamaları arasındaki makasın hızla açıldığı açıkça görülüyor. 2021 yılında kazanılan 100 dolarlık turizm gelirinin yalnızca 7,27 doları yurtdışında harcandı. Ancak, 2025 itibarıyla bu miktar yaklaşık 15 dolara çıkarak yüzde 14,90'a ulaştı. 2026'nın ikinci çeyreğinde ise bu oran rekor seviyeye ulaşarak yüzde 18,93 oldu. Böylece, kazanılan her 100 dolardan yaklaşık 19 doları yerli turistler tarafından yabancı ülkelerde harcandı. Bu durum, Türkiye’nin turizm sektöründeki harcama dengesizliğinin giderek büyüdüğünü gösteriyor ve durumun daha da kritik hale geldiğini işaret ediyor.
Net Turizm Gelirindeki Gerileme
Zamanla değişen veriler, Türkiye’nin turizm sektöründeki gelir ve gider dengesinin bozulduğunu ortaya koyuyor. Pandemi sonrası dönemde, 2021'de turizm gelirinin gideri karşılama oranı yüzde 1375,7 gibi yüksek bir seviyedeydi. Ancak, bu oran 2023 itibarıyla hızlı bir düşüşe geçerek 2025'te yüzde 671,2'ye geriledi. Son 12 aylık veriler incelendiğinde, net turizm geliri 54,78 milyar dolara ulaşarak durağan bir seyir izlemeye başladı. Gelir artışları ile giderlerin yüksek kalması, Türkiye'nin cari açığının finansmanındaki destekleyici etkisini zayıflatmakta.
Yerli Turistlerin Yurt Dışındaki Harcama Yükselişi
Yerli turistlerin yurt dışındaki harcamaları, son yıllarda önemli bir artış göstermekte. 2022 yılında yurt dışını ziyaret eden vatandaş sayısı 7,27 milyonken, 2023'te bu sayı 11 milyona, 2025 yılında ise 11,9 milyona çıkarak tarihi bir rekor kırdı. 2026’nın ikinci çeyreğinde, yurtdışına seyahat eden vatandaş sayısı geçen yılın aynı dönemiyle karşılaştırıldığında yüzde 16,5 artarak 3,43 milyon kişi oldu. Ancak yabancı turistlerin Türkiye'ye gelişindeki ivme kaybı da dikkat çeken bir konu. 2022-2025 döneminde Türkiye'ye gelen turist sayısı yüzde 24,4 artışla 51,37 milyondan 63,92 milyona yükseldi, fakat bu artış hızı Türkiye'den çıkan turist sayısının gerisinde kalmaktadır.
Yerli Turistin Harcaması Yabancı Turistle Yarışıyor
Kişi başı ortalama harcamalarda da dikkat çeken bir durum yaşanıyor. 2022 yılında, Türkiye’ye gelen yabancı turistlerin kişi başı harcaması 971 dolar iken, yurtdışına giden Türk vatandaşının harcaması 702 dolardı; bu oran, vatandaş harcamasının turistin harcamasının yüzde 72,3’üne denk geliyordu. 2025 yılına gelindiğinde, yabancı turistin harcaması 1008 dolara, Türk vatandaşının harcaması ise 807 dolara yükseldi. 2026'nın ikinci çeyreğinde ise yabancı turist ortalama harcaması 1005 dolarda kalırken, yurtdışına giden vatandaşın harcaması 863 dolara ulaşarak oldukça yüksek bir orana işaret etti. Yani, yurtdışına çıkış yapan yerli turistin harcaması, yabancı turistlerin harcamasına yakın bir seviyeye ulaşmıştır.
