Bu yıl Avrupa'da gıda fiyatları yalnızca sınırlı bir artış göstermesine rağmen, taze ürünlerin fiyatları önemli bir yükseliş kaydetti. Özellikle Fransa'da taze gıda fiyatları yıllık olarak yüzde 8 oranında artarken, Güney İtalya'daki tedarik zincirindeki sorunlar, market raflarının boşalmasına neden oldu.
Türkiye'deki Gıda Fiyatları Yüksek Seyrediyor
Avrupa'daki gıda fiyatlarının tekrar yükselişe geçmesiyle birlikte Türkiye'de de dikkat çekici bir artış yaşandı. Türkiye'de yıllık bazda gıda ve alkolsüz içecek fiyatlarının artışı yüzde 27,6 seviyesine ulaştı. Avrupa Birliği'nde bazı ülkelerde eylül ayında yıllık fiyatlar gerilerken, Türkiye bu alanda en yüksek artış oranını gören ülkelerin başında yer aldı. Türkiye'de gıda fiyatlarının artması, özellikle hane halkının bütçesini etkilemeye devam ediyor. Avrupa Birliği genelinde ise gıda ve alkolsüz içecek fiyatları eylül ayında, Güney Kıbrıs'ta yüzde 4 oranında artış gösterdi. İspanya'da bu oran yüzde 2,7 olurken, Romanya yüzde 2,6, Malta yüzde 2,5 ve Portekiz yüzde 2,4 artışla takip etti. Bunların yanında, AB'nin 27 üyesinden 14'ünde gıda fiyatları gerilediği gözlemlendi.
Euro Bölgesi'nde Enflasyon Rekor Seviyelerde
Eurostat tarafından açıklanan verilere göre, Euro Bölgesi'nde ekim ayındaki yıllık enflasyon oranı yüzde 4'e çıkarak, son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Enflasyondaki bu yükselişin ardında yatan esas faktör, enerji fiyatlarındaki artış olarak öne çıkıyor. Akaryakıt, elektrik ve ısınma maliyetleri, yıllık bazda yüzde 20,8 düzeyinde yükselmiş durumda. Gıda fiyatlarındaki artış ise enerji fiyatlarına göre daha sınırlı bir seyir izliyor. Euro Bölgesi'nde gıda, alkol ve tütün fiyatları ekim ayında yıllık yüzde 1,6 arttı. Avrupa genelinde gıda ve alkolsüz içecek fiyatlarının eylül ayında yıllık yüzde 0,6 oranında artması dikkat çekici bir diğer unsur oldu. Ancak, bu farkı gözlemlemek için alt kalemlere bakmak gerekiyor; işlenmiş gıda, alkol ve tütün fiyatlarında yalnızca yüzde 0,5'lik bir artış kaydedildi.
İtalya'daki Tedarik Sorunları Pahalıya Mal Oluyor
İtalya'da yaşanan gıda fiyatlarındaki artış, tedarik zincirindeki sorunların bir sonucu olarak öne çıkıyor. Özellikle dizel yakıt fiyatlarındaki artışa karşı durmak için eylem yapan kamyon şoförleri, ülkenin güney bölgelerinde yolları ve limanları kapatarak, gıda tedarikinde büyük aksamalar yaşanmasına yol açtı. Bu durum, Campania, Puglia ve Calabria bölgelerindeki market raflarının hızla boşalmasına neden oldu. Bazı küçük işletmeler ise bir günde tüm ürün stoklarının tükendiğini bildirdi. İtalya Ulusal İstatistik Enstitüsü'nün (Istat) öncü verilerine göre, ekim ayında işlenmemiş gıda fiyatları yıllık bazda yüzde 7,5 arttı; bu oran eylül ayında yüzde 5,5 seviyesindeydi. Ayrıca, gıda, ev eşyaları ve kişisel bakım ürünlerini içeren alışveriş sepetindeki fiyat artışları da yüzde 1,5'ten yüzde 2,5'e yükseldi. Meyve, sebze, et ve balık gibi işlenmemiş gıdalardaki fiyat artışları ise ağustos ayındaki yüzde 2,7 oranından, ekim ayında yüzde 4,6'ya çıktı. Oxford Economics İtalya Başekonomisti Nicola Nobile, enerji ve gıda fiyatlarının enflasyondaki artışı tetiklediğine dikkat çekerken, devam eden enerji krizine rağmen çekirdek enflasyonun genel olarak sabit kaldığını belirtti.
Avrupa'nın büyük ekonomilerinde gıda fiyatlarının ve özellikle taze ürünlerin fiyatları arasında dikkat çekici farklar ortaya çıkmaya devam ediyor. Fransa, ekim ayında gıda fiyatlarında yıllık düzeyde yüzde 1,2'lik bir artış kaydetti. Ancak bu artış, taze ürünlerde daha belirgin bir şekilde kendini gösterdi; burada fiyat artışı yüzde 8 olarak gerçekleşti. Eylül ayında bu oran yüzde 9,5’e ulaşmıştı. Fransa'nın yanı sıra, diğer Avrupa ülkelerindeki gıda fiyatlarına dair gelişmeler merak konusu oldu.
Almanya ve İspanya'daki Fiyat Trendleri
Almanya'da gıda fiyatlarının yıllık artışı yalnızca yüzde 0,4 olarak sınırlı kalırken, Portekiz’de işlenmemiş gıda fiyatları yüzde 3,7 düzeyinde sabit kaldı. İspanya'da ise gıda maliyetleri artmaya devam ediyor; fakat bu artışın hızı belirgin şekilde yavaşladı. Bu verilere bakıldığında, Avrupa’nın farklı bölgelerindeki ekonomik koşulların gıda fiyatları üzerinde nasıl etki yarattığı gözlemlenebilir. Özellikle, Fransa’nın taze ürünler konusunda gösterdiği yüksek fiyat artışı dikkat çekici bir unsur.
Avrupa Genelinde Gıda Fiyatlarındaki Değişimler
AB genelinde yayımlanan eylül ayı verileri, gıda fiyatlarının ülkeler arasında büyük farklılıklar gösterdiğini ortaya koyuyor. Güney Kıbrıs, gıda ve alkolsüz içecek fiyatlarındaki yıllık artışla ön plana çıkarak yüzde 4'lük bir artış kaydetti. Bu ülkeyi sırasıyla İspanya (yüzde 2,7), Romanya (yüzde 2,6), Malta (yüzde 2,5) ve Portekiz (yüzde 2,4) izliyor. Böylece, Güney Kıbrıs’ın, diğer eski Doğu Avrupa ülkelerine kıyasla daha büyük bir artış göstermesi dikkat çekiyor.
İsveç’teki Düşüş ve Hükümet Önlemleri
Öte yandan, Avrupa Birliği’nin 27 üyesi arasında gıda fiyatlarında düşüş yaşanan 14 ülke bulunuyor. En büyük fiyat gerilemesi, İsveç’te yüzde 6,3 oranıyla kaydedilmiş durumda. İsveç'in bu gerilemesini, hükümetin gıda ürünlerine uygulanan Katma Değer Vergisi'nde (KDV) yaptığı indirimin etkilediği biliniyor. Bu düzenleme, KDV oranını yüzde 12’den yüzde 6’ya düşürerek 1 Nisan tarihinden itibaren uygulanmaya başladı. Gelecek yıllarda da sürecek olan bu uygulama, gıda fiyatlarını doğrudan etkilemeyi hedefliyor.
Diğer Ülkelerdeki Gıda fiyatlarındaki Düşüşler
Letonya, Macaristan ve Çek Cumhuriyeti gibi ülkelerde de gıda fiyatları, yıllık bazda kayda değer düşüşler gösteriyor. Bu ülkelerdeki fiyat gerilemeleri, yüzde 3,8 ile yüzde 4,8 arasında değişiyor. Özellikle, bu düşüşlerin ekonomik istikrarı sağlamak adına önemli olduğu vurgulanıyor. Avrupa’da bu tür fiyat hareketleri, yalnızca bireyler için değil, aynı zamanda ülkelerin genel ekonomik durumu için de kritik bir göstergedir. Gıda fiyatlarının bu durumu, Avrupa’nın ekonomik dengelerini etkilemeye devam edecek gibi görünüyor.
