Turizm sektörü, yabancı dijital konaklama platformlarına yönelik getirilen yeni kanun teklifi etrafında farklı görüşlere sahip. Seyahat Acentaları Yöneticileri Derneği (SAYD) ve Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği (TÜRSAB) temsilcileri, haksız rekabet oluşumuna ve tüketici haklarının ihlaline vurgu yaparak teklifin karşısında duruyor. Diğer yandan, Etik ve Alaçatı Turizm Derneği gibi bazı gruplar, bu platformların düzenlenmesi ve vergilendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Yabancı dijital konaklama platformları konusundaki bu farklı bakış açıları, sektörde büyük bir ayırımı gündeme getiriyor.
Yerli İşletmelerin Geleceği Tehlikede
Yerli seyahat acenteleri, yabancı platformlara tanınan ayrıcalıkların kendi iş yapma yeteneklerini tehdit edeceğinden endişe ediyor. Özellikle daha önce düzenlemelerin geçerli olduğu 1618 sayılı kanunun bypass edilerek, bu platformların Türkiye'de mevcut olan yasalarla uyumlu çalışmadan faaliyet göstermesi, sektördeki çoğu işletmeyi olumsuz etkileyecek. Bu durum, özellikle 17 bin seyahat acentasının, rekabetçi bir ortamda sıkıntıya girmesine neden olacağı düşünülüyor. Acentelerin temsilcileri, yasaların yetersiz kalması halinde, tüketicilerin de olumsuz etkilenebileceğini, uygun olmayan hizmetler konusunda haklarının korunamayacağını savunuyor. Bunun sonucunda, sektörün mevcut yapısının ciddi bir tehdit altına girebileceği ifade ediliyor.
Ekonomik Yük ve Yetersizlik Eleştirisi
SAYD Başkanı Mehmet Gem, yabancı platformlara Türkiye'de şirket kurmadan bir şekilde hizmet satabilme imkânının doğmasının, sektörde büyük bir adaletsizlik yaratacağını belirtiyor. Bu durumun, küçük ve yerel işletmeler için büyük bir ekonomik tehdit oluşturacağına dikkat çekiyor. Ayrıca, düzenlemenin şartları altında öngörülen 5 milyon TL'lik iki yıllık izin belgesinin, küçük işletmeler için karşılanmasının neredeyse imkansız olduğunu ifade ediyor. Gem, bu durumun sektördeki adaletsizliği artıracağını ve dolayısıyla sistemin dengesini bozacağını ileri sürüyor. Yabancı dijital platformların kontrolsüz bir şekilde faaliyet göstermesi, yerli işletmelerin yanında tüketici haklarını da tehdit ediyor. Tüm bu unsurlar, teklife karşı duyulan direnişi daha da artırıyor.
TÜRSAB Başkanı Firuz Bağlıkaya, yerli seyahat acentelerinin karşılaştığı vergi, istihdam ve mevzuat yükümlülüklerine dikkat çekti. Yabancı platformların Türkiye'de şirket kurmadan hizmet sunmasının, yerli işletmeler için haksız bir rekabet ortamı yaratacağına işaret etti. Bağlıkaya, turizmin stratejik bir sektör olduğuna vurgu yaparak, bu alandaki ana aktörlerin yerli oyuncular olması gerektiğini belirtti. Yabancı platformlara olan bağımlılığın, yurtdışına aktarılan kaynakların artmasına neden olacağını savundu ve bu nedenle söz konusu teklifi geri çekme talebinde bulundu.
Yerel Yönetimlerin Rolü
Ege Turistik İşletmeler ve Konaklamalar Birliği (ETİK) Başkanı Mehmet İşler, mevcut düzenlemenin bazı noktalarının geliştirilmesi şartıyla gerekliliğine değindi. İşler, Türkiye'nin küresel dijital satış platformlarını yasaklamak yerine, bunları düzenlemeli, kayıt altına almalı ve vergilendirmelidir. Bu yaklaşımın, hem yerli işletmeleri koruyacağına hem de yabancı şirketlerin Türkiye pazarındaki faaliyetlerini daha şeffaf hale getireceğine inandığını ifade etti. Ayrıca, komisyon, hizmet ve aracılık ücretlerinin toplamının, KDV hariç satış bedelinin yüzde 17’si oranında bir tavan ile sınırlandırılmasını önerdi.
Vergilendirme İhtiyacı
Alaçatı Turizm Derneği Başkanı Kerem Ünsal, Türkiye'de faaliyet gösteren gelir elde eden dijital platformların, vergi ödemesi gerektiğini vurguladı. Ünsal, küçük otellerin, özellikle sezon dışında son dakika rezervasyonları ve uluslararası pazarlarda bu dijital hizmetlere ihtiyaç duyduğunu belirtti. Türk turizminin dijitalleşme sürecine ayak uydurması gerektiğini söyleyen Ünsal, komisyon sınırlarının ek ücretlerle aşılmasının engellenmesini talep etti. Böylece, yerli işletmelerin rekabet gücünü koruyabileceğini düşündüğünü ifade ederek, “Dünya turizmi dijitalleşirken bizim analog kalma lüksümüz yok” açıklamalarında bulundu.
