Sümela Manastırı, Karadeniz Bölgesi’nin en önemli tarihi yapılarından biridir. Hem mimarisi hem de doğal güzellikleri ile bilinen bu manastır, yerli ve yabancı turistler için aynı zamanda bir zenginlik kaynağıdır. Eylül 2015'teki kaya düşme riski nedeniyle ziyarete kapatılan manastır, Şubat 2016'da Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından başlatılan restorasyon çalışmaları ile önemli bir dönüşüm sürecine girmiştir.
Restorasyon Çalışmalarının Aşamaları
Restorasyon süreci üç ana aşamadan oluşmuştur. İlk etap, çevre düzenlemesi ve kayalıkların jeolojik ve jeoteknik bakımından araştırılmasıyla başlamıştır. 25 Mayıs 2019'da avluya kadar olan kısım ziyaretçilere açılmıştır. İkinci etap ise 28 Temmuz 2020 tarihinde tamamlanmıştır; bu aşamada manastırın yüzde 65'lik kısmı yeniden ziyaret edilebilir hale gelmiştir. Son olarak, iç avluyu kapsayan üçüncü etap çalışmaları 1 Temmuz 2021'de sonlandığında, tarihi manastır tekrar ziyaretçilere açılmıştır. Yaklaşık 5 yıl süren kapalı kalma dönemi, Sümela'nın tarihi ve kültürel değeri düşünüldüğünde önemli bir kayba neden olmuştur.
Güvenlik Önlemleri ve Yeniden Açılış
1 Kasım 2021'de manastır tekrar ziyarete kapatılmıştır; çünkü güvenlik açısından baca kayalıklarının stabilize edilmesi gerekiyordu. Bu kapsamda kayalar çelik halatlarla sabitlenmiş ve kaya tutucu bariyerler inşa edilmiştir. Sonuç olarak, Sümela Manastırı 1 Mayıs 2022 tarihinde yeniden kapılarını açmıştır. Ziyaretçi sayıları ise her yıl artış göstermiştir; manastır, 2021'de 153 bin 994, 2022'de 339 bin 110, 2023'te 451 bin 550 turisti ağırlamıştır.
Turizm Üzerindeki Etkisi ve Yerel Yorumlar
Sümela Manastırı, bölgenin tarih, kültür ve doğa turizmine önemli katkı sağlamaktadır. Manastıra yapılan ziyaretler, hem yerel ekonomiyi canlandırmakta hem de bölgenin tanınmasına yardımcı olmaktadır. Antalya'dan bölgeye tur düzenleyen firmanın yetkilisi Nermin Yıldırım, her yıl yaklaşık 600 ziyaretçi getirdiklerini ifade etmektedir. Yıldırım, Sümela’nın mimarisini "dünyadaki en iyilerden biri" olarak tanımlamakta ve daha fazla turistin bölgeyi ziyaret etmesini önermektedir.
Gezginlerin Deneyimleri
Manastırı ziyaret eden gezginler, deneyimlerini paylaşarak Sümela'nın güzelliklerine vurgu yapmaktadır. Afyonkarahisar'dan gelen Günay Doruklu, manastırı çok beğendiğini ve mimarisinin harika olduğunu belirtmiştir. Hadiye Karakuş ise İzmir'den geldiğini, buranın kendisine farklı bir hava sunduğunu vurgulayarak, "Burası değişik bir hava. Çok beğendim, serinliği de doğası da çok güzel." ifadelerini kullanmıştır. Bir başka ziyaretçi Nuray Bayrak ise, Sümela Manastırı'nı filmlerde görüp merak ettiğini dile getirirken, "Manastır filmlerde gördüğünden daha güzel." şeklinde yorumda bulunmuştur.
Son Durum ve Gelecek Projeksiyonları
Sümela Manastırı'nın iç ve dış avlularında yapılan kaya yüzey temizliği, yürüyüş yollarındaki onarımlar ve su kemerlerinin restorasyonu, UNESCO Dünya Kültür Mirası Adayı (Geçici Listesi) olarak kaydedilmesini desteklemektedir. Bilimsel veriler ve uzman görüşleri doğrultusunda, son çalışmalar 8-16 Haziran 2026 tarihleri arasında yapılması planlanmaktadır. Bu durum, Sümela'nın koruma altına alınmasına ve ziyaretçi deneyiminin daha da geliştirilmesine katkıda bulunacaktır.
